4-36 | 4-36 |
(Voor de tekst aangenomen door de commissie voor de Buitenlandse Betrekkingen en voor de Landsverdediging, zie stuk 4-817/2.)
De voorzitter. - Het woord is aan mevrouw de Bethune voor een mondeling verslag.
Mevrouw Sabine de Bethune (CD&V-N-VA), rapporteur. - Aangezien het een mondeling verslag betreft, zal ik het volledig voorlezen.
Tijdens haar vergadering van 24 juni 2008 heeft de commissie voor de Buitenlandse Betrekkingen en voor de Landsverdediging beslist om een voorstel van resolutie op te stellen betreffende de situatie in Zimbabwe.
De voorwaarden waaronder zij van deze bijzondere procedure gebruik kon maken, worden in het artikel 22, 3, van het reglement van de Senaat als volgt omschreven:
`Wanneer de commissies naar aanleiding van een bespreking beslissen dat een wetgevend initiatief nodig is of dat de Senaat zijn standpunt te kennen moeten geven, kunnen ze zelf een voorstel van wet of van resolutie opstellen, het bespreken, erover stemmen en hierover verslag uitbrengen, zonder dat de Senaat het vooraf in overweging neemt.
Deze procedure kan alleen worden aangevat als twee derden van de leden van de commissie zich schriftelijk akkoord verklaren en de voorzitter van de Senaat vooraf zijn toestemming heeft gegeven. In geval van twijfel over de ontvankelijkheid of over de bevoegdheid van de commissie, raadpleegt de voorzitter het bureau.'
Per brief van 20 juni 2008 werd aan de voorzitter van de Senaat toestemming voor deze procedure gevraagd waarna de voorzitter zijn akkoord betuigd heeft. Tevens hebben ook twaalf leden van de commissie zich akkoord verklaard.
Ik kom tot het voorstel van resolutie. Ik zal de basistekst die is ingediend door twaalf leden van de commissie niet voorlezen. Ik zal enkel een verslag brengen van de bespreking en van de amendementen. De definitieve tekst van de resolutie, zoals goedgekeurd in de commissie, werd rondgedeeld op de banken en zal straks ter stemming voorliggen.
Ik ga over naar de bespreking.
Mevrouw de Bethune verwijst naar de actuele toestand in Zimbabwe, meer bepaald naar het verkiezingsproces dat zeer moeizaam verloopt. De internationale gemeenschap is van mening dat de oppositieleider Tsvangirai de eerste ronde van de verkiezingen gewonnen heeft, maar de resultaten van deze ronde zijn niet volledig bekend.
Ondertussen laait het geweld in het land opnieuw op en blijft het onduidelijk wanneer de tweede verkiezingsronde zal plaatsvinden. Daarom is het belangrijk dat de Senaat met een resolutie de aandacht van de publieke opinie op de toestand in Zimbabwe vestigt.
Punt Abis
Bij de bespreking van de consideransen stelt mevrouw de Bethune voor een nieuw punt Abis in te voegen dat luidt als volgt:
`Abis. Betreurende dat een normaal verkiezingsproces in Zimbabwe gefaald heeft door de terugtrekking van de oppositie uit de tweede stemronde als gevolg van het aanhoudende geweld en de voortdurende intimidaties;'.
Volgens mevrouw de Bethune is dat een actualisering van de tekst nu de oppositie afgelopen weekend heeft afgekondigd dat ze zich uit de tweede ronde terugtrekt. Oppositieleider Tsvangirai acht normale verkiezingen immers niet meer mogelijk in het huidige klimaat van geweld.
De dames Hermans en Temmerman en de heer Roelants du Vivier stellen voor om het punt Abis als volgt te verwoorden:
`Abis. Gelet op het terugtrekken van oppositieleider Tsvangirai uit de verkiezingsrace tengevolge van het aanhoudend geweld jegens de oppositie;'.
De tekstwijziging die de dames Hermans en Temmerman en de heer Roelants du Vivier voorstellen, wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt Cbis
Mevrouw de Bethune stelt voor om een nieuw punt Cbis op te nemen dat luidt als volgt:
`Cbis. Betreurende dat de politie op maandag 23 juni 2008 op het partijhoofdkwartier van de MDC een inval heeft gedaan en tal van vluchtelingen heeft opgepakt.'
Mevrouw de Bethune legt uit dat dit een actualisering van de tekst is. Volgens verschillende bronnen is de politie in de loop van maandag 23 juni 2008 op het partijhoofdkwartier van de MDC binnengevallen. Dat is de zoveelste intimidatie aan het adres van de oppositie.
De tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt E
De dames Hermans en Temmerman en de heer Roelants du Vivier stellen voor om punt E aan te vullen als volgt:
`en gelet op de systematische gewelddadige vervolging van de oppositie en in het bijzonder van verkozen parlementsleden, kandidaten en activisten waarbij 200.000 mensen op de vlucht zijn vanwege het politieke geweld en waarbij reeds vele dodelijke slachtoffers vielen onder de oppositieleden en de burgerbevolking'.
Mevrouw Hermans legt uit dat het getal van 200.000 vluchtelingen afkomstig is uit het artikel `Day of drama in Harare' van BBC News van 22 juni 2008.
De oppositie maakte onlangs gewag van 80 doden wegens het politieke geweld, waaronder oppositieleider Tapiwa Mugwandarikwa. Ook het UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA) bevestigt dat er vele doden vielen. Alleen al op 19 juni werden er in 24 uur 5 oppositieactivisten vermoord. De NOS spreekt over 86 vermoorde oppositieleden en 200.000 mensen die op de vlucht zijn geslagen voor `knokploegen van Mugabe'.
De tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt H
De dames Hermans en Temmerman en de heer Roelants du Vivier stellen voor om de resolutie aan te vullen met een nieuw punt H dat luidt als volgt:
`H. Gezien de VN-Veiligheidsraad unaniem betreurt dat het geweld in Zimbabwe en de beperkingen ten opzichte van de politieke oppositie het plaatsvinden van vrije en rechtvaardige verkiezingen op 27 juni 2008 onmogelijk maakt en tegelijkertijd vaststelt dat de resultaten van de verkiezingen van 29 maart 2008 moeten worden gerespecteerd;'.
Mevrouw Hermans verwijst naar de letterlijke vertaling van de tekst van de VN-Veiligheidsraad die op 23 juni 2008 unaniem werd goedgekeurd, te weten: `De VN-Veiligheidsraad betreurt dat het geweld in Zimbabwe en de beperkingen ten opzichte van de politieke oppositie het plaatsvinden van vrije en rechtvaardige verkiezingen op 27 juni 2008 onmogelijk maakt ... De VN-Veiligheidsraad stelt vast dat de resultaten van de verkiezingen van 29 maart 2008 moeten worden gerespecteerd.'
M. Roelants du Vivier signale que le président du Conseil de sécurité a fait une déclaration sur la situation du Zimbabwe, certains pays, dont l'Afrique du Sud, le Vietnam et la Libye, n'ayant pas souhaité qu'une résolution à caractère contraignant soit adoptée. Néanmoins, selon les traditions des Nations unies, une déclaration du président du Conseil de sécurité des Nations unies est censée être adoptée par consensus par les membres et dès lors celle-ci a l'assentiment du Conseil de sécurité.
Il convient de noter que c'est la première fois que le Conseil de sécurité se prononce sur la question du Zimbabwe.
De tekstwijziging, zoals voorgesteld door de dames Hermans en Temmerman en de heer Roelants du Vivier, wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt I
De dames Hermans en Temmerman en de heer Roelants du Vivier stellen voor om de resolutie aan te vullen met een nieuw punt I dat luidt als volgt:
`I. Gezien het politieke geweld ook verkrachting op grote schaal inhoudt;'.
Mevrouw Hermans legt uit dat zowel de oppositie, bij monde van de MDC, als het verplegende personeel (onder meer in Chinhoyi) aangeven dat de schaal van verkrachtingen en seksueel misbruik de laatste maanden vele hulpverleners heeft verrast.
Zij haalt de volgende passage aan van een interview van een lokale Zanu-PF-leider: `Asked about the allegations that men were raping women and girls forcibly at the meetings, he replied matter-of-factly: "We have to share in comradeship as we have the same aim to get rid of the opposition here."' (Bron: BBC News - Africa - Eyewitness: Raped for opposing Mugabe).
De tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt J
De dames Hermans en Temmerman en de heer Roelants du Vivier stellen voor om de resolutie aan te vullen met een nieuw punt J dat luidt als volgt:
`J. Gezien de persvrijheid onder steeds grotere druk komt te staan en buitenlandse journalisten uit het land worden geweerd;'.
Mevrouw Hermans onderstreept dat de persvrijheid langzaamaan niet bestaand geworden is in Zimbabwe.
Deze tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt K
De dames Hermans en Temmerman en de heer Roelants du Vivier stellen voor om de resolutie aan te vullen met een nieuw punt K dat luidt als volgt:
`K. Gezien de regering van Zimbabwe voedselbedeling aanwendt als een politiek wapen;'.
Deze tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt L
De dames Hermans en Temmerman en de heer Roelants du Vivier stellen voor om de resolutie aan te vullen met een nieuw punt L dat luidt als volgt:
`L. Gezien leden van de oppositie en gewone burgers op grote schaal worden gemarteld en familieleden van de oppositie worden ontvoerd en hun lot onbekend is;'.
Mevrouw Hermans verwijst naar de Amerikaanse ambassadeur James McGee die het als volgt stelde: `People are being beaten in order to vote the right way. The violence is out of control. The police and military are involved in these attacks'.
De Amerikaanse ambassade heeft reeds 1500 getuigenissen verzameld van mensen die werden geslagen. De ambassade beschikt over DVD-bewijzen. De ambassadeur haalt een schrijnend voorbeeld aan van een 80-jarige vrouw die op haar hoofd werd geslagen met een bijl omdat twee van haar kleinkinderen actief waren bij de oppositie.
Mo Magazine haalt getuigenissen aan die stellen dat ledematen worden afgehakt opdat de mensen niet meer kunnen gaan stemmen. De slachtoffers kunnen kiezen tussen de `korte mouw' of de `lange mouw' wat erop neerkomt dat ze alleen hun hand of hun hele voorarm willen verliezen.
De vrouw van de onlangs verkozen burgemeester van Harare, Emmanuel Chiroto, werd op 18 juni 2008 ontvoerd en zijn huis werd afgebrand. Zijn vrouw is nog steeds vermist.
De tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Dispositief
Punt 1
Mevrouw Temmerman stelt voor om de woorden `dit probleem dringend op de internationale agenda te brengen' te vervangen door de woorden `dit probleem op de internationale agenda te houden'. Op deze manier wordt de formulering aangepast aan de actualiteit.
Deze tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt 2
Mevrouw de Bethune stelt voor om dit punt te vervangen als volgt:
`2. om er bij de Zimbabwaanse regering op aan te dringen dat alle waarnemers volledig vrije toegang hebben tot het verkiezingsproces van zodra een normale en eerlijke stembusgang mogelijk is;'.
Volgens mevrouw de Bethune is er momenteel reeds een waarnemingsmissie onder leiding van de Tanzaniaanse minister van Buitenlandse Zaken in het land actief. Er zijn overigens 370 waarnemers officieel geaccrediteerd door de ZEC (Electorale Commissie van Zimbabwe). Het overgrote deel zijn Afrikanen.
Deze tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt 3
Mevrouw de Bethune stelt voor om dit punt te doen vervallen.
Immers, de VN hebben na een gesprek tussen president Mugabe en secretaris-generaal Ban Ki-moon bekomen dat een speciale gezant, met name Haile Menkerios, naar Zimbabwe wordt gestuurd om het verkiezingsproces te volgen en te ondersteunen.
Deze tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt 7bis
Mevrouw de Bethune stelt voor om een nieuw punt 7bis in te voegen, luidende:
`7bis, erop aan te dringen de SADC te betrekken bij het zoeken naar een oplossing voor de impasse in Zimbabwe;'.
Volgens mevrouw de Bethune kan de Southern African Development Community een cruciale rol spelen in het democratiseringsproces in Zimbabwe. Daarom moet deze regionale vergadering betrokken worden.
Deze tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de negen aanwezige leden.
Punt 9
Mevrouw de Bethune stelt voor dit punt te vervangen als volgt:
`9. hernieuwde relaties met de regering en het parlement van Zimbabwe op te zetten uitsluitend op voorwaarde dat een breed gedragen oplossing voor de presidentiële verkiezingen is bereikt,'.
Mevrouw de Bethune stipt aan dat de situatie momenteel voortdurend verandert. Echte democratische verkiezingen zijn momenteel nagenoeg uitgesloten. Toch wil deze aanbeveling de deur openen voor samenwerking op voorwaarde dat vrije en echte democratische verkiezingen op termijn gegarandeerd worden.
De tekstwijziging, zoals voorgesteld door mevrouw de Bethune, wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt 10
De dames Hermans en Temmerman en de heer Roelants du Vivier stellen voor de resolutie aan te vullen met een nieuw punt 10 dat luidt als volgt:
`10. aan te dringen op het respecteren van de resultaten van de verkiezingen van 29 maart 2008 alsook aan te dringen op het uitstellen van de verkiezingen voorzien op 27 juni 2008 en dit tot de voorwaarden vervuld zijn om vrije en rechtvaardige verkiezingen te laten plaatsvinden.'.
Ter verantwoording van deze aanvulling verwijst mevrouw Hermans naar de unanieme vaststelling van de VN-Veiligheidsraad van het geweld in Zimbabwe, naar de vaststelling van de Veiligheidsraad dat vrije en rechtvaardige verkiezingen onmogelijk kunnen worden gehouden op 27 juni (door het geweld tegen de politieke oppositie zo dicht bij de tweede ronde) en naar de verklaring van de Secretaris- Generaal van de Verenigde Naties, de heer Ban Ki-moon, die aangeeft dat de verkiezingen moeten worden verdaagd tot wanneer de voorwaarden vervuld zijn om vrije en rechtvaardige verkiezingen te organiseren.
De tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Punt 11
De dames Hermans en Temmerman en de heer Roelants du Vivier stellen voor de resolutie aan te vullen met een nieuw punt 11 dat luidt als volgt:
`11. erop aan te dringen dat er geen straffeloosheid kan zijn voor de opdrachtgevers en de daders van de martelingen, ontvoeringen en politieke moorden in Zimbabwe en er alles aan te doen om hen voor een gerechtshof te brengen.'
Mevrouw Hermans meent dat gezien de ernst van de feiten en gezien ons elke dag slechter nieuws uit Zimbabwe bereikt, er een krachtig signaal moet worden gegeven aan de daders van deze misdrijven.
De tekstwijziging wordt eenparig aangenomen door de 9 aanwezige leden.
Het voorstel van resolutie wordt in zijn geheel eenparig aangenomen door de 10 aanwezige leden.
Vertrouwen werd geschonken aan de rapporteur voor het opstellen van dit verslag.
Ik dank de diensten die zo snel een uitgebreid en gedetailleerd verslag hebben gemaakt van de gedachtewisseling die we in de commissie hebben gehad. De commissie voor de Buitenlandse Betrekkingen en voor de Landsverdediging dacht dat het van uitermate groot belang was deze week nog een resolutie aan te nemen over de zeer schrijnende situatie in Zimbabwe. Met deze resolutie willen we een signaal sturen, zowel naar de bevolking in Zimbabwe als naar de autoriteiten van dat land, om hen tot de orde te roepen, naar alle partijen in Zimbabwe en naar de wereldgemeenschap in haar geheel, om aan te tonen dat de Belgische politieke instellingen aandacht hebben voor het verkiezingsproces in Zimbabwe en dat we ons daarover de grootste zorgen maken.
De heer Jurgen Ceder (VB). - De wereld heeft ontdekt dat Robert Mugabe een dictator is, meer zelfs, een boosaardige dictator. Ook de Senaat heeft dat nu ontdekt. Mijn vraag is: wisten we dat eigenlijk al niet? Deze man is al sedert 1980 aan de macht. Het eerste wat hij toen deed was zijn voormalige strijdgenoot Joshua Nkomo uit de weg ruimen en 30.000 van diens Ndebele stamgenoten uitmoorden. Dat belette niet dat Mugabe, die omgeven werd met het aura van de dappere vrijheidsstrijder tegen het blanke minderheidsregime van Ian Smith, in het Westen toch de poulain van links bleef. Zijn kast puilt uit van de eretitels die hij in het Westen kreeg en van de eredoctoraten van Europese universiteiten. Tussen twee huldigingen door ging hij intussen verder met het onderdrukken van zijn eigen volk, met het plunderen van Congo en met het uitmoorden of verjagen van duizenden blanke boeren. De wereld keek daar nauwelijks van op.
Mugabe heeft zijn economie vernietigd met zijn eigen variant van derdewereldsocialisme. Het gemiddelde inkomen is nu nog een derde van wat het was in 1980. Ooit was Rhodesië netto-exporteur van graan, nu verkeert het land in hongersnood. Het onderwijs werd ooit geroemd als één van de beste in Afrika, maar nu worden de meeste scholen gesloten.
We zullen deze resolutie goedkeuren, maar toch onder het motto `beter laat dan nooit'.
-De bespreking is gesloten.
-De stemming over het voorstel van resolutie in zijn geheel heeft later plaats.