3-51 | 3-51 |
De heer Jurgen Ceder (VL. BLOK). - Hoewel bij de publieke opinie de indruk heerst dat sinds de afschaffing van de binnengrenzen de douane nog bij uitzondering werkzaam is, zijn de bevoegdheden van de administratie der Douane en Accijnzen nog nooit zo uitgebreid geweest. De administratie vervult niet enkel een belangrijke fiscale taak, maar is ook actief in de stimulering van de Europese markt en de bescherming van de samenleving op het gebied van gezondheid, milieu en veiligheid. Door de exclusieve band die de douane heeft met grensoverschrijdend transport van goederen, is zij de instantie bij uitstek om mogelijke internationale fraudemechanismen en illegale goederenbewegingen, waaronder wapens en explosieven, op te doeken.
Gezien het steeds verder toenemend internationaal goederenverkeer en de cruciale rol van de zeehavens van Zeebrugge, Gent en in het bijzonder Antwerpen, alsook die van de luchthaven van Zaventem, is de intensivering van de fysieke controle door de douanediensten aan de buitengrenzen onvermijdelijk. Bovendien dragen de diensten sinds de aanslagen in New York en Madrid ook een zware verantwoordelijkheid in de strijd tegen het terrorisme. Deze strijd stond gisteren en eergisteren bovenaan de agenda van de bijzondere ministerraad, en de minister van Binnenlandse Zaken zou speciale aandacht hebben gehad voor de beveiliging van havens en spoorwegen.
De intensivering van de fysieke controles is daarom noodzakelijk, maar alle opsporingsinspecties van de douane, vooral die van de havens, schreeuwen al jaren om meer personeel. De douane beschikt daarenboven over veel te weinig moderne en gespecialiseerde detectiesystemen. De douane in de havens beschikt niet eens over een zeewaardige douaneboot.
Daarom kreeg ik graag een antwoord op de volgende vragen. Welke afspraken werden er gemaakt op de bijzondere ministerraad met betrekking tot de rol van de douane in de beveiliging van havens? Moet de douane hierin logischerwijze geen vooraanstaande rol toebedeeld krijgen? Is er sprake van dat het personeelsbestand bij de douane wordt ingekrompen? Hoe denkt de minister dan de noodzakelijke controle van in-, uit- en doorvoer in havens te garanderen, gezien het tekort aan personeel en efficiënte middelen? Kregen de opsporingsinspecties bij de douane reeds eerder bijkomende opdrachten of richtlijnen wat betreft de waakzaamheid tegenover terrorisme?
De heer Didier Reynders, minister van Financiën. - De verantwoordelijkheid van de overheid en dus ook van de administratie der Douane en Accijnzen met betrekking tot veiligheid is aanzienlijk toegenomen. Op de bijzondere ministerraad van 30 en 31 maart inzake Justitie en Veiligheid werden mijn voorstellen voor het toekennen van een grotere rol aan de douane in het veiligheidsbeleid principieel aanvaard.
Het aandeel van de douane in de beveiliging van de samenleving gaat verder dan de strijd tegen het terrorisme. Het omvat ook de strijd tegen misdadige of terroristische bedreigingen, risico's voor de gezondheid en de veiligheid van de consument, risico's in verband met de volksgezondheid, risico's voor het milieu, risico's voor de openbare veiligheid, handel in verboden wapens, drugs, enzovoort. De douane tracht deze veiligheidsrisico's te vermijden door een geďntegreerde controle met zo weinig mogelijk hinder en oponthoud voor de handel.
De ministerraad van 30 en 31 maart heeft de administratie der Douane en Accijnzen erkend als volwaardige partner bij het beheersen van de veiligheidsproblematiek. In de toekomst zal de administratie in alle overlegorganen rond veiligheid zitting hebben en zal ze met alle andere betrokken overheidsdiensten samenwerkingsakkoorden sluiten. Tevens heeft de ministerraad ingestemd met de uitbreiding van het aantal officieren bij gerechtelijke politie bij de douane.
De veranderende rol van de douane wordt tevens weerspiegeld in een verschuiving van de rol van uitvoerder naar de rol van coördinator van de gegevens en de controle over de goederenstromen met derde landen. De Europese Unie ziet de douane als enig aanspreekpunt voor andere overheidsinstanties aan de buitengrenzen. Gelet op haar ervaring in dit domein past deze rol de administratie der Douane en Accijnzen perfect. Het zal de taak van de douane zijn om gegevens ter beschikking te stellen van andere overheidsdiensten en de controles op de goederenstromen aan de buitengrenzen te coördineren.
Met haar project paperless douane en accijnzen, dat voorziet in de elektronische behandeling van alle gegevens inzake grensoverschrijdend goederenverkeer met derde landen, zal de administratie der Douane en Accijnzen op een geďntegreerde manier over de gegevens van de hele logistieke keten beschikken. Gelet op het belang van deze gegevens voor de veiligheid heeft dit project op de ministerraad prioriteit gekregen.
Om een gelijkwaardig niveau van controle te kunnen verzekeren aan elke controlepost van de Europese Gemeenschap, is de Europese Commissie van mening dat alle douanekantoren over professionele, aan nauwkeurige vereisten aangepaste voorzieningen moeten kunnen beschikken. De ministerraad heeft zijn principieel akkoord gegeven voor de installatie van een tweede vaste scanner op de linkeroever van de haven van Antwerpen. Daarnaast gaat hij akkoord met de oprichting van een douanebrigade belast met het kusttoezicht en het toezicht op de binnenwateren met een aangekochte of gehuurde zeewaardige boot of een boot die ter beschikking wordt gesteld door andere instanties.
De ministerraad besliste tevens tot de versterking van de hondenbrigades met tabakshonden en honden getraind in het opsporen van springtuigen. Voorts werd beslist specifiek detectiemateriaal voor radioactieve stoffen aan te kopen, zoals detectiepoorten in de havens. De motorbrigades en opsporingsdiensten kunnen, in navolging van Frankrijk en Luxemburg, worden uitgerust met motorfietsen.
Om dit alles te realiseren moeten tijdens de komende jaren belangrijke middelen worden vrijgemaakt voor onder meer informatica en controlemiddelen. Op grond van een door de douane op te maken meerjarenplan zal de concrete invulling van de behoeften, die door de ministerraad principieel werden aanvaard en hun budgettaire impact tijdens het komende begrotingsoverleg aan bod komen.
Het toenemend belang van veiligheid voor de douane heeft ook tot gevolg dat haar manier van werken en organisatie opnieuw moet worden bekeken. De uitdaging bestaat erin de fysieke controles inzake veiligheid aan de buitengrenzen van de EU te versterken. Het is vooreerst nodig dat de andere door de douane verrichte controles op Belgische bedrijven gebeuren in de inrichtingen van die bedrijven zelf. Daarom zullen de Belgische bedrijven die goederen in of uit de EU voeren door de douane worden gecertificeerd voor alle risicoaspecten. Daardoor zal de douane haar aandacht kunnen verleggen naar niet-gecertificeerde bedrijven aan de buitengrens op basis van pre-arrival en pre-departure gegevens. Dit wijst nogmaals op het belang van het project paperless douane en accijnzen Door het verleggen van controles naar het binnenland en het digitaliseren van de informatie rond goederenstromen zal de douane haar personeel kunnen vrijmaken en herschikken zonder te moeten overgaan tot bijkomende rekruteringen. Deze reorganisatie is opgenomen in de operationalisering van Coperfin, dat door het belang van de veiligheidsproblematiek voor de douane in een versnelling komt.
Naar aanleiding van 11 september is de douane reeds actief betrokken in het Container Security Initiative. Daarbij werkt de douane in de haven van Antwerpen samen met Amerikaanse douaneambtenaren om risicoanalyses uit te voeren op containervervoer naar de VS. De daar opgedane ervaring wordt nu reeds toegepast op goederen die aankomen in de EU. Een en ander kadert in de verschillende initiatieven die bij de Europese Commissie met betrekking tot de veiligheidsproblematiek van goederenstromen ter studie zijn. Daarbij speelt de verplichting om gemeenschappelijke gegevens inzake aankomst en vertrek, ongeacht de wijze van transport, elektronisch aan te leveren een cruciale rol. De realisatie van die Europese maatregelen wordt eveneens opgenomen in de operationalisering van het project Coperfin voor de douane.
Ik heb ook twee antwoorden van mijn collega van Binnenlandse Zaken. Wat het ontwerp van koninklijk besluit tot oprichting van een federaal comité en lokale comités van veiligheid van de haveninrichtingen betreft, wordt bepaald dat de directeur-generaal van de administratie van Douane en Accijnzen van rechtswege lid is van het federaal comité.
Het ontwerpbesluit bepaalt ook dat de lokale comités onder andere uit de douanediensten worden samengesteld. Daar de douanediensten deel uitmaken van de lokale comités zullen ze, zoals alle leden van deze comités, op de hoogte gebracht worden van terroristische bedreigingen. De vereiste maatregelen zullen door deze comités worden genomen in overleg met het federaal comité, de administratieve en de lokale gerechtelijke overheid.
Enkele jaren na het drama dat zich in Zeebrugge afspeelde, kan ik zeggen dat niet alleen een controle van de goederen vanuit de douane noodzakelijk is, maar ook meer samenwerking met andere diensten voor de controle van personen. Ik heb recent zo'n voorstel aan de ministerraad voorgelegd. We moeten verder die nieuwe taak van de douane uitbouwen, niet alleen in de haven maar ook op andere plaatsen. Daartoe moet in de eerste plaats worden samengewerkt met de politie, zowel op federaal als op lokaal niveau, maar misschien ook met andere diensten.