|
|
Desinformatie - Buitenlandse inmenging - Artificiële intelligentie (AI) - Cijfers en tendensen - Aanpak - Belgische verkiezingen - Gevaar - Veiligheidsmaatregelen
desinformatie
kunstmatige intelligentie
sociale media
parlementsverkiezing
bewustmaking van de burgers
inmenging
| 20/3/2024 | Verzending vraag (Einde van de antwoordtermijn: 18/4/2024) |
| 18/4/2024 | Antwoord |
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2231
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2233
In een recente ontwikkeling heeft het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken een grootschalige Russische desinformatiecampagne ontdekt, gericht op sociale media. Op het socialemediaplatform «X» (ex-Twitter) hebben digitale detectives van het ministerie een systematische verspreiding van valse informatie vastgesteld. In september 2023 verspreidde een vervalst bericht van de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Annalena Baerbock, zich snel op het platform, waarin beweerd werd dat de oorlog in Oekraïne binnen drie maanden voorbij zou zijn.
De valse boodschap, ontdekt door buitenlandse experts, leek op het eerste gezicht authentiek en suggereerde dat de steun van Duitsland aan Oekraïne afnam. Deze valse «tweet» maakte deel uit van een grotere pro-Russische desinformatiecampagne op het socialemediaplatform «X», waarbij meer dan vijftigduizend valse Duitstalige gebruikersaccounts werden geïdentificeerd.
De strategie achter de campagne was gericht op het manipuleren van de publieke opinie door emoties aan te wakkeren, het vertrouwen in de overheid, democratie en media te ondermijnen, en specifiek de Duitse hulp aan Oekraïne in twijfel te trekken. De desinformatie-experts stellen vast dat een aanzienlijk deel van de campagne nu geautomatiseerd lijkt te zijn, wat wijst op mogelijk gebruik van kunstmatige intelligentie.
De vervalsers misbruiken ook de namen van bekende mediamerken door nepnieuwssites op te zetten die de lay-out van legitieme nieuwsportalen imiteren. Dit fenomeen staat bekend als de «dubbelganger»-campagne. Ze plaatsen manipulatieve inhoud op deze valse sites en verspreiden deze via sociale media, waarbij ze gebruikmaken van link-verkorters om de nep-URL's te verbergen.
De Russische campagne lijkt vooral te streven naar kwantiteit boven kwaliteit, met weinig subtiliteit en veel fouten, zoals onhandig Duits taalgebruik en foutieve profielfoto's. De effectiviteit van deze campagnes is moeilijk te meten, maar het veroorzaakt zorgen in Duitsland, met Europese en lokale verkiezingen op komst. Naast Rusland worden ook andere landen, zoals Israël, genoemd als actoren die digitale middelen gebruiken om de publieke opinie te manipuleren.
Het platform «X» wordt bekritiseerd vanwege een gebrek aan maatregelen tegen dergelijke desinformatie, en de Europese Unie overweegt actie te ondernemen op basis van het nieuwe «Digital Services Act» van de Europese Unie. De ontdekking van deze campagne onderstreept de groeiende dreiging van wereldwijde desinformatie en de noodzaak van samenwerking tussen overheden, experts en socialemediaplatforms om deze uitdaging aan te pakken (cf. https://www.spiegel.de/politik/deutschland/desinformation-aus-russland-auswaertiges-amt-deckt-pro-russische-kampagne-auf-a-765bb30e-8f76-4606-b7ab-8fb9287a6948).
Wat betreft het transversaal karakter van de schriftelijke vraag: de verschillende regeringen en schakels in de veiligheidsketen zijn het eens over de fenomenen die de komende vier jaar prioritair moeten worden aangepakt. Die staan gedefinieerd in de Kadernota Integrale Veiligheid en het Nationaal Veiligheidsplan voor de periode 2022-2025, en werden besproken tijdens een Interministeriële Conferentie, waarop ook de politionele en justitiële spelers aanwezig waren. Het betreft dus een transversale aangelegenheid met de Gewesten waarbij de rol van de Gewesten vooral ligt in het preventieve luik.
Graag had ik dan ook volgende vragen voorgelegd aan de geachte minister:
1) Kunt u ons een overzicht geven van de desinformatiecampagnes die in België het afgelopen jaar zijn geïdentificeerd? Wat zijn de belangrijkste trends die u hebt waargenomen? Hoe wordt de effectiviteit van tegenmaatregelen tegen desinformatie gemeten? Zijn er statistieken of cijfers beschikbaar die laten zien hoe succesvol deze maatregelen zijn geweest?
2) Hoeveel valse gebruikersaccounts en nepnieuwssites zijn er in het afgelopen jaar ontdekt en geblokkeerd? Wat zijn de belangrijkste kenmerken van deze accounts en sites?
3) Is er een toename geweest van geautomatiseerde desinformatiecampagnes die gebruikmaken van kunstmatige intelligentie? Zo ja, kunt u ons voorbeelden geven en inzicht geven in de schaal van deze activiteiten?
4) Welke stappen worden er genomen om de verspreiding van desinformatie via sociale media te monitoren en te beperken? Zijn er samenwerkingen met socialemediaplatforms om dit probleem aan te pakken? Kunt u ons informeren over eventuele samenwerkingen met andere landen of internationale organisaties om de dreiging van desinformatie aan te pakken? Wat zijn de belangrijkste lessen die België kan trekken uit internationale ervaringen?
5) Kunt u ons voorbeelden geven van specifieke desinformatiecampagnes die gericht waren op Belgische verkiezingen of belangrijke maatschappelijke kwesties in 2023? Wat zijn de potentiële gevolgen van dergelijke campagnes voor de Belgische samenleving en democratie?
6) Welke specifieke veiligheidsmaatregelen hebben uw diensten getroffen om de integriteit van de verkiezingen van dit jaar te waarborgen en te beschermen tegen mogelijke desinformatiecampagnes? Kunt u details verstrekken over hoe uw diensten samenwerken met andere overheidsinstanties, nationaal en internationaal, om de digitale veiligheid tijdens de verkiezingsperiode te handhaven?
7) Zijn er specifieke richtlijnen of bewustmakingscampagnes opgezet om kiezers te informeren over de dreiging van desinformatie en hoe zij deze kunnen herkennen tijdens de verkiezingen? Zo neen, zijn plannen hiervoor voorzien?
8) Heeft u een crisisresponsplan opgesteld voor het geval van grootschalige desinformatiepogingen tijdens de verkiezingen? Zo ja, kunt u een samenvatting van dit plan delen?
Tekst nog niet beschikbaar.