|
|
Havens - Spionage - Statelijke actoren - China - Kranen van Chinese makelij - Cijfers en tendensen - Veiligheid van de gegevens - Maatregelen
haveninstallatie
China
spionage
hef- en hijswerktuigen
informatiebeveiliging
| 29/3/2023 | Verzending vraag (Einde van de antwoordtermijn: 28/4/2023) |
| 2/6/2023 | Antwoord |
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-1958
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-1959
De Amerikaanse overheid maakt zich zorgen om kranen van het Chinese staatsbedrijf Shanghai Zhenhua Heavy Industries Company Limited (ZPMC) in Amerikaanse havens, schrijft de krant «The Wall Street Journal». Bronnen binnen het Pentagon spreken zelfs over reusachtige paarden van Troje: de hoogtechnologische sensoren op de kranen zouden de herkomst en bestemming van containers kunnen registreren en doorspelen aan China. Dat is gevoelige informatie, zeker in de havens die het Amerikaanse leger gebruikt om militair materiaal de wereld rond te sturen. Concrete gevallen van spionage kwamen nog niet aan het licht.
ZPMC is veruit de grootste bouwer van kadekranen, met maar liefst 70 % van de globale markt in handen. Ook de containerterminals in onze havens hebben kranen van ZPMC in gebruik, onder meer bij MSC PSA European Terminal (MPET) en Antwerp Gateway aan het Deurganckdok. Naar die laatste zijn trouwens nog drie gloednieuwe ZPMC-kranen onderweg, per schip vanuit Shanghai.
Mogelijks kijken de Amerikaanse veiligheidsdiensten ook in onze richting, want de Antwerpse haven was in het verleden al meermaals een belangrijke draaischijf voor Amerikaans legermateriaal. Zo kwamen vorige zomer nog 2 700 tanks, trucks en ander materiaal toe op de Antwerp Euro Terminal (AET) om van daaruit verder vervoerd te worden naar Polen. Die terminal beschikt evenwel niet over kranen van ZPMC (cf. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20230310_92805754).
Ook in Nederland maken de havens zich zorgen. Want ook daar, waaronder in Rotterdam, tillen kranen van ZPMC goederen van vrachtschepen. Nederlandse havens zijn niet alleen cruciaal voor de economie, maar spelen bovendien een strategische rol bij de doorvoer van militair materieel naar de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO)-oostflank en naar Oekraďne.
De nationaal coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) laat zich niet uit over specifieke bedrijven, maar bevestigt wel dat de beschuldiging «past in het beeld dat we ook in Nederland zien met verhoogde dreiging tegen onze economische veiligheid».
De Nederlandse Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) is er glashelder over: China vormt de grootste bedreiging voor de Nederlandse economische veiligheid. De inlichtingen- en veiligheidsdienst schrijft dat havens een belangrijke aandachtsgebied zijn waar «kwaadwillenden met doelbewuste acties» de economische belangen van Nederland kunnen schaden. Ook moet voorkomen worden dat «andere landen een te grote rol krijgen in de Rotterdamse haven, omdat Nederland daarmee kwetsbaar wordt voor spionage, sabotage of beďnvloeding».
Drie jaar geleden werden rechtstreeks uit China de grootste kranen ter wereld bezorgd bij het containeroverslagbedrijf Rotterdam World Gateway. Ze kunnen ladingen 56 meter hoog hijsen en zijn te gebruiken voor schepen met zesentwintig rijen containers in de breedte. Het bedrijf meldde bij de introductie dat dergelijke schepen nu nog toekomstmuziek zijn, maar dat de kraan er wel op is voorbereid.
Het is niet voor het eerst dat ZPMC in opspraak komt. Twee jaar geleden ontstond ophef toen agenten van het Federal Bureau of Investigation (FBI) een vrachtschip met kranen op weg naar Baltimore doorzochten en spionage-apparatuur vonden, aldus Amerikaanse media (cf. https://www.telegraaf.nl/nieuws/938215803/verdachte-chinese-kranen-staan-ook-in-nederlandse-havens-zorgen-om-spionage).
Wat betreft het transversaal karakter van de schriftelijke vraag: de verschillende regeringen en schakels in de veiligheidsketen zijn het eens over de fenomenen die de komende vier jaar prioritair moeten worden aangepakt. Die staan gedefinieerd in de Kadernota Integrale Veiligheid en het Nationaal Veiligheidsplan voor de periode 2022-2025, en werden besproken tijdens een Interministeriële Conferentie, waarop ook de politionele en justitiële spelers aanwezig waren. Het betreft dus een transversale aangelegenheid met de Gewesten waarbij de rol van de Gewesten vooral ligt in het preventieve luik.
Graag had ik dan ook volgende vragen voorgelegd aan de geachte minister:
1) Heeft u reeds signalen ontvangen dat er gevaren zijn verbonden aan deze kranen van Chinese makelij die in onze havens staan? Zo ja, welke, wanneer en van welke dienst? In hoeverre werden deze signalen opgevolgd? Werd er gevolg gegeven hieraan? Zo ja, hoe? Zo neen, waarom niet?
2) Kan u bevestigen of het mogelijk is dat de fabrikant ZPMC (directe) toegang kan krijgen tot deze kranen, zoals via updates of onderhoud gerelateerde acties? Zo ja, kan men acties hiertegen ondernemen? Tot welke soort data kan men (al dan niet indirect) toegang krijgen? Kan u schetsen wat de relatie is tussen onze havens, de kranen en de fabrikant? Kan hier gesproken worden volgens u van een «ongelijke» relatie?
3) Zijn deze kranen digitaal verbonden met een monitoringscentrum, controlecentrum, enz., van de Chinese fabrikant? Zo ja, in welke landen bevinden zich dergelijke centra en zijn hier risico's aan verbonden? Welke risico's in het bijzonder?
4) Zijn er reeds digitale inbraakpogingen geweest bij de software, databanken en dergelijke die gelinkt zijn aan deze Chinese kranen? Zo ja, welke data werd geviseerd, en vanuit welk land kwam deze aanval?
5) Worden deze kranen aan enige vorm van veiligheidsscreening of toetsing onderworpen? Zo ja, welke? Tot welke conclusies kwam men? Kan men stellen dat factoren zoals het mechanische laadvermogen en de totale kostprijs primeren boven de veiligheid en datasecurity van deze kranen? Zo ja, op welke wijze? Zo neen, waarom niet?
6) Welke factor(en) gaf of gaven de doorslag om Chinese kranen aan te schaffen, in plaats van Europese alternatieven?
7) Wordt er in het licht van de meldingen van Amerikaanse en Nederlandse veiligheidsdiensten een verscherpt toezicht gehouden op deze Chinese kranen in onze havens? Zo ja, op welke wijze? Zo neen, waarom niet? Werden er al eerder extra veiligheidsmaatregelen genomen? Zo ja, welke en wat zijn de (voorlopige) resultaten? Zo neen, waarom niet?
1) Onze inlichtingendienst Veiligheid van de Staat (VSSE) onderschrijft het principe dat waakzaamheid geboden is wanneer het diverse producten van Chinese makelij in de kritieke infrastructuur betreft. Zeker wanneer er ook door buitenlandse (Amerikaanse, Nederlandse) veiligheidsdiensten wordt gerapporteerd en gecommuniceerd, zoals diegene waarnaar in de vraag wordt verwezen.
Er zijn, internationaal gezien en bij weten van de VSSE, geen concrete gevallen van spionage gelinkt aan deze kranen bekend.
2) De VSSE heeft geen weet van het bestaan of de aard van de netwerkverbindingen tussen ZPMC (Shanghai Zhenhua Heavy Industries Company Limited) en de Haven van Antwerpen in het kader van het onderhoud van of diensten verbonden aan de kranen.
3) De VSSE beschikt niet over informatie die zou wijzen op een monitoringscentrum in China en verkreeg op geen enkel ogenblik informatie die in deze op een mogelijke dreiging zou wijzen.
4) De VSSE beschikt niet over informatie die wijst op inbraken en ontving hierover geen informatie van buitenlandse of andere partnerdiensten.
5) Dergelijke toestellen worden zonder twijfel gecontroleerd op hun operationele veiligheid. Ik beschik echter niet over informatie die wijst op een technische analyse in functie van spionagerisico’s. Mijn diensten zijn op geen enkel moment gecontacteerd om de kranen aan een screening te onderwerpen.
6) Deze vraag stelt u best aan de eigenaar van de kranen.
7) Ook deze vraag stelt u best aan de eigenaar van de kranen.
Echter, wanneer er specifieke inlichtingen worden verzameld of gedeeld met de VSSE, zal de dienst niet nalaten om deze over te maken aan de bevoegde autoriteiten.