SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2024-2025 Zitting 2024-2025
________________
6 juin 2025 6 juni 2025
________________
Question écrite n° 8-241 Schriftelijke vraag nr. 8-241

de Anne Lambelin (PS)

van Anne Lambelin (PS)

au vice-premier ministre et ministre des Affaires sociales et de la Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté

aan de vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Armoedebestrijding
________________
Agriculture - Prairies belges - Enrichissement en azote - Pollution - Production de pollen - Impact - Aggravation des allergies - Mesures envisagées Landbouw - Belgische graslanden - Verrijking met stikstof - Vervuiling - Pollenproductie - Impact - Verergering van allergieën - Geplande maatregelen 
________________
allergie
maladie des voies respiratoires
politique de la santé
azote
secteur agricole
allergie
ziekte van de luchtwegen
gezondheidsbeleid
stikstof
landbouwsector
________ ________
6/6/2025Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 10/7/2025)
10/7/2025Antwoord
6/6/2025Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 10/7/2025)
10/7/2025Antwoord
________ ________
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 8-240 Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 8-240
________ ________
Question n° 8-241 du 6 juin 2025 : (Question posée en français) Vraag nr. 8-241 d.d. 6 juni 2025 : (Vraag gesteld in het Frans)

Selon une étude menée par des chercheurs de la Katholieke Universiteit Leuven (KU Leuven), de l'Université d'Anvers (UAntwerpen) et de l'Institut de santé publique Sciensano, les prairies enrichies en azote génèrent jusqu'à six fois plus de pollen que celles qui ne le sont pas, ce qui entraîne des effets plus importants pour les personnes allergiques au rhume des foins.

Les chercheurs ont voulu déterminer si la pollution par l'azote, provenant notamment de la circulation ou de l'agriculture, influençait la gravité de l'allergie au pollen, aussi appelée «rhume des foins». Pour cela, ils ont collecté du pollen dans diverses prairies en Belgique, dont certaines étaient fertilisées à l'azote, tandis que d'autres ne l'étaient pas. Au total, une quarantaine de prairies belges ont été étudiées.

Par la suite, des échantillons de pollen ont été testés sur vingt adultes souffrant de rhume des foins. Les chercheurs ont analysé notamment la réaction des cellules immunitaires face au pollen ainsi que la quantité d'anticorps dans leur sang. Cela leur a permis d'identifier précisément le type de pollen qui provoquait la plus forte réaction allergique, indépendamment d'autres facteurs.

Une chercheuse de la KU Leuven, Paulien Verscheure a déclaré: «Les prairies fertilisées avec de l'azote produisent non seulement six fois plus de pollen, mais ce pollen provoque également des réponses immunitaires plus fortes chez les personnes souffrant du rhume des foins.»

Alors que l'effet néfaste de l'azote sur la biodiversité était connu depuis longtemps, cette étude révèle, pour la première fois, que cette molécule peut également avoir une influence directe sur la santé humaine.

«L'étude met en lumière un aspect de la pollution azotée auparavant inconnu, et révèle de nouvelles conséquences négatives de l'enrichissement en azote», a observé Tobias Ceulemans, professeur à l'Université d'Anvers et à la KU Leuven.

Cette compétence est éminemment transversale: la santé relève en effet de plusieurs niveaux de pouvoirs. Pour cette question qui touche l'ensemble de la population, plusieurs entités sont concernées. La Communauté française par exemple est compétente pour «les activités et services de médecine préventive destinés aux nourrissons, aux enfants, aux élèves et aux étudiants».

De manière plus générale, la Région wallonne ainsi que les trois Communautés sont compétentes en matière de médecine préventive pour les enfants et adolescents. Enfin, la santé publique demeure une compétence partagée distinctement entre les trois Régions. Le niveau fédéral dispose également d'un ministre en charge de la Santé, notamment pour les matières qui touchent à la santé au travail.

De plus, les entités fédérées ayant des compétences en matière d'environnement, cette question du fait de sa transversalité relève de la compétence du Sénat.

Voici mes questions:

1) Pourriez-vous m'informer de l'état des lieux sur le sujet en Belgique?

2) Quels critères ont été utilisés pour sélectionner ces prairies belges dans le cadre de cette recherche?

3) Quelles sont les mesures envisagées pour réduire l'impact de l'enrichissement en azote sur la production de pollen et la gravité des allergies chez les populations vulnérables?

4) Cette étude a-t-elle identifié des seuils précis d'enrichissement en azote à partir desquels la production de pollen devient significativement plus problématique pour la santé humaine?

 

Uit een studie van onderzoekers van de Katholieke Universiteit Leuven (KU Leuven), de Universiteit Antwerpen (UAntwerpen) en het instituut voor volksgezondheid Sciensano blijkt dat met stikstof verrijkte graslanden tot zes keer meer pollen produceren dan graslanden zonder stikstofverrijking, wat voor mensen met hooikoorts een zwaardere impact heeft.

De onderzoekers wilden nagaan of stikstofvervuiling, afkomstig van onder meer het verkeer en de landbouw, een invloed heeft op de ernst van een pollenallergie, ook bekend als «hooikoorts». Daarvoor verzamelden ze pollen in verschillende graslanden in België, waarvan sommige met stikstof waren bemest en andere niet. In totaal werden een veertigtal Belgische graslanden onderzocht.

Vervolgens werden pollenstalen getest op twintig volwassenen met hooikoorts. De onderzoekers analyseerden onder meer hoe hun afweercellen reageerden op de pollen en hoeveel antistoffen ze in hun bloed hadden. Op die manier konden ze nauwkeurig bepalen welk type pollen de sterkste allergische reactie veroorzaakte, los van andere factoren.

Paulien Verscheure, onderzoekster aan de KU Leuven, verklaarde: «Met stikstof bemeste graslanden produceren niet alleen zes keer meer pollen, maar die pollen veroorzaken ook sterkere immuunreacties bij mensen met hooikoorts.»

Het is al langer geweten dat stikstof een negatieve impact heeft op de biodiversiteit, maar dit onderzoek toont voor het eerst aan dat die molecuul ook een rechtstreekse impact op de menselijke gezondheid kan hebben.

«De studie belicht een aspect van stikstofvervuiling dat tot nu toe onbekend was en toont nieuwe, negatieve gevolgen van stikstofverrijking», aldus Tobias Ceulemans, professor aan de Universiteit van Antwerpen en de KU Leuven.

Deze bevoegdheid is bij uitstek transversaal: gezondheid valt immers onder verschillende beleidsniveaus. Aangezien deze kwestie de hele bevolking aanbelangt, zijn er meerdere niveaus bij betrokken. De Franse Gemeenschap is bijvoorbeeld bevoegd voor «activiteiten en diensten inzake preventieve gezondheidszorg voor zuigelingen, kinderen, leerlingen en studenten».

Meer in het algemeen zijn het Waals Gewest en de drie Gemeenschappen bevoegd voor preventieve gezondheidszorg voor kinderen en tieners. Tot slot blijft volksgezondheid een gedeelde bevoegdheid die afzonderlijk wordt uitgeoefend door de drie Gewesten. Op federaal niveau is er eveneens een minister bevoegd voor Volksgezondheid, onder meer voor aangelegenheden die verband houden met gezondheid op het werk.

Voorts hebben de deelstaten bevoegdheden op het gebied van milieu. Deze kwestie valt vanwege haar transversale aard dus onder de bevoegdheid van de Senaat.

Hierbij mijn vragen:

1) Kunt u mij informeren over de stand van zaken op dit gebied in België?

2) Welke criteria zijn gebruikt om de Belgische graslanden te selecteren die in het kader van dit onderzoek zijn bestudeerd?

3) Welke maatregelen worden overwogen om de impact van stikstofverrijking op de pollenproductie en de ernst van allergieën bij personen met een verhoogde gevoeligheid te verminderen?

4) Zijn in deze studie precieze drempels voor stikstofverrijking vastgesteld waarboven de pollenproductie aanzienlijk problematischer wordt voor de menselijke gezondheid?

 
Réponse reçue le 10 juillet 2025 : Antwoord ontvangen op 10 juli 2025 :
Texte pas encore disponible. Tekst nog niet beschikbaar.